0 Hoạn quan cuối cùng tiết lộ bí mật hoàng cung

Chỉ hai mảnh ký ức có thể khiến nước chảy trong đôi mắt già nua của Tôn Diệu Đình, thái giám cuối cùng của Trung Quốc: ngày người cha ông cắt bộ phận sinh dục của ông, và ngày gia đình ông vứt bỏ thứ sẽ giúp Tôn trở lại làm đàn ông khi xuống mồ.

Vị hoạn quan cuối cùng của Trung Quốc từng bị hành hạ trong nghèo đói khi còn trẻ, bị trừng trị trong cách mạng Văn hóa bởi là "nô lệ của hoàng đế", nhưng cuối cùng cũng được tôn trọng và thừa nhận, trở thành một tàn tích đặc biệt, một phần sống của lịch sử Trung Hoa.

Ông mang trong mình những câu chuyện về các nghi thức tàn khốc trong Tử Cấm Thành, về những giây phút cuối cùng của hoàng đế Phổ Nghi trong cung, về phiên tòa do người Nhật tổ chức những năm 1930. Từ khi rời cung, cuộc đời Tôn lọt thỏm trong cuộc chiến tranh, rồi trở thành một quan chức, sau đó lại bị đấu tố bởi những người cực tả, cuối đời mới được yên thân.

Tôn Diệu Đình những năm cuối đời, bên cạnh người viết tiểu sử của ông. Ảnh: LAT.

Đường đời gian truân của Tôn được ghi lại trong "Thái giám cuối cùng của Trung Quốc", do sử gia không chuyên Jia Yinghua thực hiện. Jia đã nhiều năm làm bạn với Tôn và nhớ đó biết được những bí mật đau đớn và thầm kín của Tôn - những điều quá khó để kể cho các nhà báo hay sử gia chính thức.

Mãi cho đến cuối đời Tôn mới được thừa nhận rằng ông chính là một phần còn sống động của lịch sử Trung Hoa. Cuốn tiểu sử, viết dựa trên hàng trăm giờ kể chuyện của Tôn trước khi ông qua đời năm 1996, mới đây đã được dịch sang tiếng Anh. Cuốn sách ra mắt trong dịp một nhà bảo tàng dành cho thái giám - xây dựng quanh mộ của một hoạn quan thế kỷ 16 - đang được trùng tu mở rộng. Tòa nhà dự kiến mở cửa trở lại vào tháng 5 này.

Cuốn tiểu sử đã mở tấm màn che giấu nhiều bí mật và những chuyện cấm kỵ như cuộc sống tình dục của các thái giám và vị hoàng đế mà họ phụng sự; chuyện tịnh thân thường diễn ra ở nhà và thường gây chết người; sự hoang dâm và nỗi ô nhục đi kèm với lời hứa hẹn về quyền lực.

"Ông ấy rất băn khoăn về việc có nên kể những bí mật của hoàng đế hay không", Jia cho biết và giải thích thêm rằng Tôn rất trung thành với chủ cũ bởi ông ta đã dành quá nhiều phần của cuộc đời mình cho họ.

"Tôi là người duy nhất được ông ấy tin cậy. Ông ấy thậm chí không tin gia đình mình nữa, bởi họ đã vứt của quý của ông ấy đi", Jia nói thêm khi đề cập đến từ lóng mà các thái giám dùng để chỉ cơ quan sinh sản của họ, vốn được cất giữ cẩn thận sau khi cắt rời.

Nó đã bị vứt đi trong thời Cách mạng văn hóa 1966-76, bởi khi đó việc lưu giữ bất kỳ thứ gì của chế độ cũ đều có thể dẫn đến hậu quả chết nhiều người.

"Ông ấy chỉ khóc vì hai điều khi kể với tôi, chuyện bị tịnh thân và chuyện mất của quý", Jia nói. Sử gia không chuyên này làm viên chức ngành năng lượng, đã dành tất cả thời gian rỗi của mình để nghiên cứu những ngày cuối cùng của triều đại phong kiến Trung Quốc.

Trò đùa của số phận

Sau nhiều năm nghiên cứu, Jia thu thập nhiều chi tiết về mọi mặt của cuộc sống cung đình cùng những bí mật về cuộc sống tình dục của hoàng đế.

Suốt nhiều thế kỷ, ở Trung Quốc, chỉ những người đàn ông không thuộc hoàng thất và đã tịnh thân mới được làm việc ở các khu vực riêng tư trong Tử Cấm Thành. Họ đã đổi cơ quan sinh sản của mình lấy hy vọng được tiếp cận hoàng đế và nhờ đó có thể một ngày nào đó sẽ giàu có về của cải và quyền lực.

Gia đình nghèo khó của Tôn đã đưa ông đi trên con đường đau đớn và đầy nguy hiểm này, với hy vọng ông một ngày nào đó sẽ đủ mạnh để trở về bắt nạt một địa chủ trong làng - kẻ đã tước đoạt ruộng và đốt nhà Tôn.

Người cha tuyệt vọng của Tôn thực hiện việc hoạn con trai 8 tuổi của mình trên một chiếc giường, trong căn nhà vách đất, không hề có thuốc giảm đau và chỉ dùng tờ giấy thấm dầu để làm băng gạc. Một chiếc lông ngỗng được đưa vào niệu đạo của Tôn, đề phòng nó bị tắc khi vết thương lành dần.

Tôn bất tỉnh mất ba ngày, và trong vòng hai tháng sau đó không thể đi lại được. Cuối cùng, khi ông có thể tự đứng lên và rời giường, trò đùa quái ác đầu tiên của số phận bắt đầu: Tôn biết tin vị hoàng đế mà ông muốn hầu hạ đã thoái vị vài tuần trước đó.

"Con tôi đau đớn mà chẳng được việc gì", cha của Tôn vừa khóc vừa đấm ngực khi hay tin trên. "Họ không cần thái giám nữa".

"Cuộc đời Tôn là một bi kịch. Ông ấy tưởng mình hy sinh cuộc đời cho cha, nhưng hóa ra sự hy sinh ấy là vô nghĩa", Jia ngậm ngùi nói. "Ông ấy rất thông minh và tinh quái. Nếu hoàng đế không mất ngôi, ông ấy sẽ có cơ hội lớn để trở thành một nhân vật quan trọng".

Vị cựu hoàng trẻ tuổi về sau vẫn được phép ở trong cung, và khi hoàng gia rời Tử Cấm Thành một thời gian sau đó, Tôn đã tiến thân trở thành một người hầu của hoàng hậu. Nhưng cùng với sự ra đi của hoàng triều, giấc mơ của Tôn vụt tắt.

"Ông ấy tịnh thân, nhưng hoàng đế thoái vị. Ông ấy cố vào Tử Cấm Thành, nhưng Phổ Nghi bị mất ngôi. Ông ấy theo triều đình lên phương bắc và rồi sau đó triều đình bù nhìn sụp đổ. Ông ấy cảm thấy số phận đã đùa cợt với cả cuộc đời ông", Jia kể.

Nhiều thái giám đã bỏ trốn và đem theo các báu vật của hoàng cung, nhưng Tôn chỉ đem theo những ký ức và một sự thính nhạy về chính trị - điều mà sau này đã giúp ông sống sót qua nhiều năm chiến tranh và cuộc chiến về hệ tư tưởng.

"Ông ấy không bao giờ giàu, không bao giờ có quyền lực, nhưng ông ấy giàu trải nghiệm và có nhiều bí mật", Jia nhận xét.

Mai Trang (theo Reuters, Los Angeles Times)

Tap Vụ Gio

0 Quá trình tịnh thân đau đớn của thái giám Trung Hoa

Để trở thành những người đàn ông hầu hạ vua chúa và phi tần trong cung, thái giám phải trải qua quá trình tịnh thân, tức cắt bỏ bộ phận sinh dục, vô cùng đau đớn.

Tượng đá mô tả quá trình tịnh thân, hay còn gọi là cắt bỏ bộ phận sinh dục nam ở Trung Quốc. Ảnh: Morning Post

Theo Morning Post, sử sách Trung Quốc ghi rằng, những người đàn ông hầu hạ trong cung vào trước đời nhà Tần (trước năm 221 TCN) và Tây Hán (202 TCN - 8) không nhất thiết phải là hoạn quan. Từ thời Đông Hán (25-220) trở đi, họ mới bị ép phải cắt bỏ bộ phận sinh dục, trở thành hoạn quan nhằm tránh phát sinh quan hệ với phụ nữ chốn cung đình.

Xuất thân của thái giám có thể là những người tự nguyện, người bị phạt, bị cống nạp, thậm chí bị lừa bán. Trải qua quá trình tuyển chọn, họ bị ép phải tịnh thân mới chính thức trở thành thái giám.

Thời cổ đại, có hai nơi chuyên phẫu thuật tịnh thân cho nam giới là "Nội vụ phủ" trong cung và "Cơ sở chuyên tịnh thân" bên ngoài. Dưới triều Thanh, "Thận Hình Ti" là tên gọi để chỉ bộ phận trong cung chuyên thực hiện quá trình này.

Tịnh sư là tên gọi của những người hành nghề tịnh thân. Đây là nghề hái ra tiền bởi quá trình thực hiện vô cùng đau đớn và tỉ lệ tử vong rất cao, đòi hỏi kỹ thuật cao.

Loại dao chính dùng để cắt bỏ bộ phận sinh dục làm từ hợp kim vàng và đồng để tránh nhiễm trùng, trước khi sử dụng phải hơ qua lửa để sát trùng. Ngoài ra, người thực hiện còn kết hợp sử dụng một số loại dao khác.

Quá trình tịnh thân đòi hỏi phải chọn lựa thời tiết bởi nền y học cổ đại còn khá kém, chưa tìm ra loại thuốc sát trùng hiệu quả. Chính vì vậy, người ta thường tiến hành quá trình này vào cuối xuân đầu hạ, khi mà khí hậu ôn hòa và gần như không có ruồi muỗi.

Bộ dao được sử dụng trong phẫu thuật tịnh thân. Ảnh: QQ

Trước khi bắt đầu, người tịnh thân và tịnh sư sẽ phải ký một bản cam kết trước sự có mặt của người làm chứng. Bản cam kết sẽ ghi rõ người tịnh thân hoàn toàn tự nguyện, bất chấp mọi rủi ro hay tử vong sau tịnh thân. Người tịnh thân cũng phải nộp một khoản phí nhất định. Đa số những người này đều xuất thân nhà nghèo nên phải xin trả dần từng năm sau khi nhập cung.

Vài ngày trước khi phẫu thuật, người tịnh thân không được ăn uống để tránh đại tiểu tiện gây nhiễm trùng. Khi ở trên giường phẫu thuật, tịnh sư không gây tê cho bệnh nhân mà chỉ rửa sạch bộ phận sinh dục của họ bằng canh ớt nóng.

Theo cuốn sách "Cuộc sống cung đình Trung Quốc", trước khi tiến hành tịnh thân một đứa trẻ trở thành thái giám, tịnh sư sẽ lấy một quả trứng gà đã bóc vỏ nhét vào miệng nó, chặn ở cuống họng khiến nó không thể kêu thành tiếng mới bắt đầu hành sự.

Do cơ quan sinh dục vẫn có khả năng phát triển hoặc mọc dài ra, thái giám sau khi nhập cung sẽ được kiểm tra cơ thể mỗi năm một lần. Quá trình này được gọi là kiểm tịnh. Không ít thái giám có mùi khai trên người do tịnh thân chưa chuẩn, khiến nước tiểu rỉ ra.

Người tịnh thân xong sẽ không lộ yết hầu, giọng nói lảnh lót, cử chỉ động tác như đàn bà. Ngoài những thay đổi rõ nét về mặt sinh lý, họ còn dần biến đổi về mặt tâm lý. Họ mất đi bản năng tình dục, cảm thấy cuộc đời mình dường như kết thúc, chẳng còn bất cứ ý nghĩa thực tế nào nữa.

Chính vì vậy, họ thường sống với thái độ tiêu cực, thậm chí còn chủ động từ bỏ kế hoạch, lý tưởng và động lực cố gắng của bản thân. Phần lớn các thái giám thời xưa đều trải qua cuộc sống trầm mặc như vậy. Tuy nhiên, một khi có nhiều tiền hoặc nắm chút quyền hành nào đó trong tay, họ sẽ không còn sống trong lặng thầm nữa mà trở nên tham lam, độc ác và tàn nhẫn.

Nhiều người cảm thấy rất khó hiểu về những câu chuyện thái giám lấy vợ. Tuy nhiên, học giả Nhật Bản Terao Yoshio đã nghiên cứu vấn đề này và lý giải nó bằng "học thuyết tâm lý thoát khỏi tâm lý cô đơn" trong tác phẩm "Câu chuyện thái giám" của mình.

Ông cho rằng, thái giám kết hôn để thoát khỏi tâm lý cô đơn, họ luôn phải chịu ánh mắt khinh thường của người đời nên việc tìm kiếm sự ấm áp từ người vợ cũng là điều dễ hiểu.

"Vợ" của các thái giám phần lớn là cung nữ. Cuộc sống chốn cung đình vốn cách biệt với thế giới bên ngoài nên chỉ cung nữ mới có thể gả cho thái giám mà thôi.

Hải Yến

Tap Vụ Gio

0 12 cô dâu Việt trốn khỏi ngôi làng Trung Quốc trong một đêm

Một nhóm các cô dâu Việt Nam lấy chồng Trung Quốc thông qua các công ty môi giới đã đồng loạt biến mất trong vụ việc được cho là họ rủ nhau bỏ trốn.


Một ngôi làng ở tỉnh Phúc Kiến Trung Quốc đã náo loạn sau khi 12 cô dâu Việt đã rủ nhau bỏ trốn trong cùng một đêm - Ảnh: CEN


Theo Daily Mail, hơn 10 phụ nữ Việt Nam đã kết hôn với những người đàn ông tại một ngôi làng của tỉnh Phúc Kiến biến mất trong cùng đêm.

Có một thực tế hiện nay là ngày càng nhiều đàn ông Trung Quốc đang phải bỏ ra số tiền lớn để có thể cưới vợ người Việt Nam. Tuy nhiên những cuộc hôn nhân kiểu này thường không bền.

Theo truyền thông Trung Quốc, hầu hết các cô dâu người Việt đã rời ngôi làng Nan’an ngày 16-2. Vài ngày sau đó hai cô dâu Việt còn lại duy nhất trong làng cũng biến mất. Tổng số cô dâu Việt bỏ trốn khỏi ngôi làng này hiện là 17 người.

Nhiều cuộc hôn nhân “có yếu tố nước ngoài” của nam giới Trung Quốc chỉ kéo dài từ 3 ngày tới 6 tháng - Ảnh: CEN


Một số người trong đó kết hôn được 6 tháng, một số khác mới tới ngôi làng chỉ được vài ngày.

Cũng có một vài phụ nữ trong đó đã có bầu trước đó. Thông qua tổ chức môi giới hôn nhân, mỗi người đàn ông Trung Quốc phải trả tới 60.000 nhân dân tệ (9.196 USD) để có vợ.

Không cặp vợ chồng nào trong đó chính thức đăng ký kết hôn.

Một người đàn ông cho xem hình ảnh người vợ Việt Nam mà anh này đã phải trả tiền cho công ty môi giới để lấy được, nhưng nay cô ấy đã bỏ trốn - Ảnh: CEN


Anh Aaron 28 tuổi là người đầu tiên trong thị trấn lấy một phụ nữ người Việt làm vợ. Anh cho biết sáu tháng đầu tiên cuộc hôn nhân của họ giống như giấc mơ.

Người vợ của anh thích nghi rất nhanh với cuộc sống ở Trung Quốc. Cô thậm chí cũng đã tìm được việc làm trong một nhà máy.

Tuy nhiên một ngày kia cô nói khát nước và muốn đi mua nước. Cô rời nhà và không bao giờ trở lại.

Một trong những người đàn ông đã bị người vợ bỏ trốn - Ảnh: CEN


Một người đàn ông khác có họ là Peng, cũng đã cưới một người vợ trong nhóm bỏ trốn cho biết anh rất ngạc nhiên vì hành động của cô ấy.

Sau khi người vợ bỏ đi, anh Peng rất tức giận và thề sẽ đốt bỏ tất cả những vật dụng của cô ấy.

Theo anh Aaron, kể từ thế hệ bà anh trở đi, trong làng đàn ông đã luôn nhiều hơn phụ nữ. Anh nói mỗi năm, tỉ lệ giới trong làng là cứ 12 đàn ông thì chỉ có 2 đến 3 người phụ nữ.

Đàn ông Trung Quốc đang ngày càng khó tìm vợ hơn do chênh lệch quá lớn tỉ lệ nam, nữ, nhất là ở những khu vực nông thôn.

Những người đàn ông có vợ bỏ trốn đang tập hợp để trao đổi về sự việc - Ảnh: CEN


Nhiều nam giới ở các vùng nông thôn Trung Quốc đang phải chọn cách lấy vợ người Việt Nam hay Lào vì chi phí lấy “vợ ngoại” vẫn rẻ hơn so với “vợ nội”.

Tuy nhiên nhiều người dân làng ở Trung Quốc cho rằng các cuộc hôn nhân này đang bị những tổ chức mai mối lợi dụng lừa đảo, trục lợi.

Tap Vụ Gio

0 5 trăn trở của một bà mẹ trẻ gởi lãnh đạo TP.HCM

- "Bao năm qua TP.HCM còn đầy rẫy những bất an như: tai nạn giao thông, cướp giật, đâm chém, ăn xin, xả rác... Và ở góc nhìn một người mẹ trẻ, bạo lực học đường là nỗi lo hàng đầu của tôi".

Giám thị quan sát camera ghi hình các góc khuất tại một trường học ở TP.HCM - Ảnh: N.Hùng

Trên đây là trăn trở của bạn đọc Trần Thị Mỹ Thanh gởi đến Tuổi Trẻ tham gia chuyên mục Dân đặt hàng lãnh đạo TP.HCM.

Nhằm góp thêm một góc nhìn khác từ người trong cuộc, Tuổi Trẻ Online giới thiệu bài viết này:

"Kính gửi Ngài Bí thư Thành ủy TP.HCM!

Trước tiên, tôi xin kính chúc Ngài Bí thư thật nhiều sức khỏe và niềm vui trong công việc cũng như cuộc sống.

Thật lòng, tôi rất mừng vì có Ngài Bí thư về TP.HCM. Hi vọng sự mạnh mẽ và quyết đoán trong công việc cũng như tầm nhìn của Ngài Bí thư sẽ cải tạo TP.HCM thành một trong những thành phố đáng sống ở VN.

Dù được xem là một thành phố lớn và hiện đại bậc nhất cả nước, nhưng bao năm qua TP.HCM còn đầy rẫy bất an như: tai nạn giao thông, cướp giật, đâm chém, bạo lực học đường, ăn xin, xả rác...

Và hơn hết ở góc nhìn một người mẹ trẻ, BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG là một trong những nỗi lo hàng đầu của tôi.

Hằng ngày nhan nhản trên mặt báo là các vụ học sinh đánh bạn dã man chỉ vì 1 cái nhìn, 1 câu nói, hay đơn giản chỉ vì va chạm khi sân trường đông đúc...

Ai cũng sắp và đang làm cha làm mẹ đều cảm thấy sợ và đau lòng khi hoặc nếu nạn nhân kế tiếp là con, cháu của chính mình.

Mỗi ngày hỏi thăm con đi học "có vui không? Ở trường có gì không?...".

Và tôi không khỏi giật mình khi nghe con trai bé nhỏ (lớp 7 Trường Lê Quý Đôn, Q.11) thuật lại: cách đây hai tháng có mấy anh lớp 9 đánh anh Sao Đỏ gãy tay.

Rồi nào là trước đó trường phải gắn cả camera trong khu vực nhà vệ sinh vì các bạn đánh nhau trong nhà vệ sinh... Nghe xong, tôi cảm giác thật đau lòng cho cha mẹ của các bạn nhỏ đó và nghĩ sợ hãi cho đứa con ốm yếu bé nhỏ của mình.

Con đang đến trường học để học đối nhân xử thế, học cái chữ hay con đang đến khu rừng để chứng kiến muôn thú đánh nhau. Sợ lắm Ngài Bí thư ạ!

Nhiều lúc tôi tự hỏi: Phải chi những vị chủ chốt của ngành giáo dục VN chịu ngồi suy nghĩ bằng cái TÂM của mình để đưa nền giáo dục phát triển. Bao nhiêu năm rồi, từ hồi tôi còn ngồi ghế nhà trường, giờ đến con mình cũng y chang hoặc tệ hơn!

Và dưới cách nhìn của một bà mẹ trẻ, tôi gởi đến Ngài Bí thư 5 vấn đề trăn trở của mình:

1- Đi học thêm (gia đình nào cũng phải cử người chở con em hoặc thuê xe ôm chạy nhong nhong suốt từ chiều đến tối. Có khi các em nó bận còn hơn mình đấy chứ)!

2- Trường không có các môn cho học sinh vui chơi rèn luyện tinh thần và thể chất như nước bạn (vẽ, nhạc, võ thuật, bơi, bóng rổ...). Hiện giờ các môn thể dục và vẽ ở trường giống như cho có, tôi thấy cũng như mấy chục năm về trước.

3- Reng chuông ra chơi, học sinh nhào vô căngtin mua đồ ăn, chẳng em nào xếp hàng. Mặc dù nhà trường và gia đình đều dạy nhưng em nào cũng chen và không ai nhắc nhở tập thói quen.

4- Phòng vệ sinh của trường học bẩn kinh khủng, nếu không dạy nghiêm từ những việc nhỏ và cơ bản, các em sẽ không bao giờ có ý thức về cái dơ bẩn (nghĩa đen lẫn nghĩa bóng).

5- Bạo lực học đường: cần nghiêm cấm và xử lý các hành vi vi phạm thật nặng tùy theo mức độ, hoặc cho các học sinh cá biệt ra học riêng trường khác với chế độ kỷ luật gắt gao hơn, mọi chuyện đều có cách giải quyết!

Cảm ơn quý báo và Ngài Bí thư dành chút thời gian đọc những lời trăn trở này!"


Tuổi Trẻ làm cầu nối "Dân đặt hàng lãnh đạo TP.HCM"

Song song với việc đăng các ý kiến dưới phần BÌNH LUẬN dưới từng bài viết, bắt đầu từ ngày 18-2 Tuổi Trẻ Online (TTO - tuoitre.vn) sẽ mở thêm chuyên mục Dân đặt hàng lãnh đạo TP.HCM để người dân có thể chuyển những ý kiến hiến kế cũng như kỳ vọng của mình đến lãnh đạo TP.HCM.

Các ý kiến hay sẽ được đăng tải trên các sản phẩm của Tuổi Trẻ hoặc chuyển trực tiếp đến những người có trách nhiệm.

Kính mời bạn đọc gởi ý kiến đóng góp, hiến kế cho lãnh đạo TP.HCM về địa chỉ: 60A Hoàng Văn Thụ, P9, Q. Phú Nhuận TP.HCM hoặc gởi qua địa chỉ email: tto@tuoitre.com.vn.

TUỔI TRẺ ONLINE

TRẦN THỊ MỸ THANH

Tap Vụ Gio

0 Báo động bệnh nghề nghiệp tăng cao

Các chuyên gia về lao động cảnh báo trong xu thế hội nhập, với nhiều ngành nghề mới được phát triển, việc sử dụng nhiều hóa chất sẽ làm tăng cao số bệnh nghề nghiệp

Ngộ độc thực phẩm luôn là nỗi ám ảnh của công nhân

Từ miền Tây lên TP HCM làm công nhân (CN) chế biến thủy sản, giờ đây, chị N.T.N (37 tuổi, ngụ tỉnh Vĩnh Long) làm việc tại KCX Linh Trung mang trong mình căn bệnh tê cứng xương khớp. Đi khám bác sĩ, chị được xác định đang mắc bệnh nghề nghiệp do đặc thù công việc, nếu không được chăm sóc sẽ khổ sở về sau. “Biết làm sao được, đứng cả ngày trong phòng đông lạnh gần 10 năm nay thì xương khớp chân tay nào chịu nổi, vì gia đình và phải nuôi con nhỏ tôi đành chịu thôi” - chị buồn bã nói.

Cắn răng vì cơm áo

Anh L.H.N là một trường hợp khác. Tuy tuổi đời còn khá trẻ nhưng anh đã phải sống chung với chứng điếc tai khó chữa. Từ miền Trung vào TP làm CN cơ khí chưa đến 2 năm, giờ đây, mỗi lần trao đổi với người đối diện, người ta phải hét như quát anh mới nghe được. Đi khám chuyên khoa tai mũi họng, thầy thuốc cảnh báo anh đang mắc bệnh giảm thính lực giai đoạn nặng do ảnh hưởng tiếng ồn công nghiệp và có thể bị điếc nếu tình trạng kéo dài.

Đây chỉ là một số trường hợp trong hàng triệu lao động bất đắc dĩ “dính” thêm căn bệnh vì cuộc mưu sinh. Chỉ riêng khảo sát của Viện Vệ sinh Y tế công cộng TP HCM (Bộ Y tế), trong số 1.000 CN nghề may đã có đến 93% bị mệt mỏi sau lao động, trong đó 47% mệt mỏi toàn thân; 15% kiệt sức; hơn 80% đau mỏi cơ - xương - khớp... TS-BS Trịnh Hồng Lân, Trưởng Khoa Sức khỏe lao động - Bệnh nghề nghiệp của viện này, cảnh báo người lao động đang đối diện với nhiều nguy cơ tiềm ẩn của bệnh nghề nghiệp nhưng chưa đến 10% (trong số khảo sát) được chăm sóc sức khỏe.

Tại Bệnh viện Điều dưỡng và Phục hồi chức năng bệnh nghề nghiệp TP HCM, nếu như các năm trước, tỉ lệ bệnh nhân là CN mắc các bệnh nghề nghiệp chỉ chiếm 10% - 15% thì gần đây, tỉ lệ này là 30%. Bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TP, cảnh báo có đến 35% CN không bảo đảm 4 bữa ăn trong ngày; tỉ lệ người lao động, đặc biệt là nữ CN, thiếu vi chất dinh dưỡng ở mức đáng quan ngại.

Công bố mới đây của Sở Y tế TP HCM cũng cho thấy tình trạng về môi trường lao động tại các doanh nghiệp (DN) trên địa bàn TP là đáng báo động. Trong 1.424 cơ sở gồm công ty, xí nghiệp trực thuộc nhà nước, các công ty liên doanh liên kết với nước ngoài, hợp tác xã, công ty cổ phần, tư nhân… được kiểm tra môi trường năm 2015, kết quả xác định nhiều mẫu vượt tiêu chuẩn cho phép như: điện từ trường 4,7%; hơi khí độc 5,3%; nhiệt độ 14%; tiếng ồn 13%; ánh sáng 22%. Tình trạng ô nhiễm này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động, khiến nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp như bụi phổi, viêm phế quản mạn tính, nhiễm độc, điếc, bệnh về da… lên tới gần 65%. Công tác chăm sóc sức khỏe cho người lao động ở hầu hết các cơ sở vẫn chưa được quan tâm đúng mức, chỉ hơn 21% cơ sở có yếu tố nguy cơ thực hiện khám bệnh nghề nghiệp cho người lao động.

Doanh nghiệp lơ là trách nhiệm

Theo Cục An toàn Lao động (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội), Việt Nam hiện có 30.000 người lao động mắc bệnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, con số thực tế cao hơn gấp nhiều lần. Nước ta chỉ mới công nhận 30 bệnh nghề nghiệp, trong đó bệnh bụi phổi là phổ biến và nguy hiểm nhất (chiếm 74%), kế đến là điếc do tiếng ồn (17%), rồi các bệnh khác như nhiễm độc benzen; bệnh do tia X; sạm da nghề nghiệp, viêm da…

Mặc dù đối diện với nhiều nguy cơ mắc các bệnh do nghề nghiệp tác động song vì nhiều lý do khác nhau như điều kiện sinh hoạt kém, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, DN thiếu trách nhiệm nên việc chăm sóc sức khỏe để tái tạo sức lao động cho CN bị bỏ ngỏ. TS-BS Huỳnh Tân Tiến, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ sức khỏe lao động và Môi trường TP HCM, chỉ ra thực trạng trên là do đơn vị sử dụng lao động đang trốn tránh trách nhiệm trong việc bảo đảm vệ sinh an toàn lao động cho người lao động; công tác quản lý nhà nước còn lỏng lẻo; chính sách cho cán bộ y tế hệ dự phòng chưa phù hợp, mức thu nhập thấp nên không thu hút được nhân lực, dẫn tới thiếu bác sĩ chuyên khoa về vệ sinh lao động, bệnh nghề nghiệp và khám sức khỏe định kỳ cho người lao động.

Các chuyên gia về lao động cảnh báo trong xu thế hội nhập, với nhiều ngành nghề mới được phát triển, việc sử dụng nhiều hóa chất khác nhau sẽ dẫn đến số bệnh nghề nghiệp tăng cao, cả cấp tính và mạn tính, đặc biệt khi để bệnh tích tụ lâu năm thì càng nguy hiểm, không có thuốc chữa, thậm chí tử vong. Người lao động có vai trò to lớn tạo ra giá trị vật chất cho DN, thế nhưng sức khỏe và tính mạng của họ chưa được các đơn vị này quan tâm đúng mức.




Theo Bộ Y tế, hiện chỉ có khoảng 15% cơ sở lao động trong toàn quốc được giám sát môi trường lao động, khám sức khỏe và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp định kỳ.


Bài và ảnh: NGUYỄN THẠNH

Tap Vụ Gio

0 Hãy mạnh dạn học người Thái!

Không chỉ doanh nghiệp Việt Nam mà Chính phủ cũng cần học tập, áp dụng kinh nghiệm của các nước phát triển nếu không muốn ưu thế hội nhập vuột khỏi tầm tay


Theo Thương vụ Việt Nam tại Thái Lan, xu hướng hoạt động ra nước ngoài của các doanh nghiệp (DN) Thái tăng mạnh trong những năm gần đây. Không chỉ những đại gia lớn của Thái đầu tư ra nước ngoài mà các DN nhỏ và vừa cũng tận dụng lợi thế về Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) để đón đầu xu hướng mở rộng hoạt động kinh doanh. Đầu tư của Thái Lan vào các nước ASEAN đã tăng từ 69 tỉ baht (1,9 tỉ USD) năm 2011 đã lên 100 tỉ baht (2,7 tỉ USD) năm 2014. Trong đó, Việt Nam được xác định là điểm đến hấp dẫn.

Vốn Thái ồ ạt vào Việt Nam
TS Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế độc lập, cho biết vốn ngoại đổ vào ASEAN trong 3 năm qua tăng dần. Vốn nước ngoài (FDI) vào ASEAN trong năm 2015 đã cao hơn Trung Quốc, cho thấy các nước phát triển đã quyết tâm chuyển nhà máy từ Trung Quốc về Đông Nam Á để khai thác thị trường hơn 600 triệu dân. Đặc biệt, đầu tư gián tiếp vào ASEAN thông qua Thái Lan tăng rất mạnh. Nói cách khác, các nhà đầu tư quốc tế đang thông qua Thái Lan và tận dụng sự luân chuyển vốn trong khu vực để đầu tư vào Việt Nam. Sắp tới, đầu tư từ Thái vào Việt Nam sẽ còn nhiều hơn.

Người Thái chuẩn bị từ nhiều năm trước để thâm nhập thị trường trước khi AEC hình thành. Trong ảnh: Cửa hàng mỹ phẩm Thái Lan ở quận Phú Nhuận, TP HCM Ảnh: Tấn Thạnh

Làn sóng đầu tư mạnh của DN Thái vào Việt Nam diễn ra ở nhiều lĩnh vực, nổi bật nhất trong thời gian gần đây là bán lẻ và ngành nhựa. Trong lĩnh vực bán lẻ, đại gia Thái đã mua lại hệ thống Metro Cash & Carry, góp vốn chi phối hệ thống siêu thị điện máy Nguyễn Kim và nhiều khả năng sẽ làm chủ Big C Việt Nam. Hàng loạt công ty nhựa đã bán 100% hoặc một phần DN cho người Thái. Ông Hồ Đức Lam - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Nhựa Rạng Đông, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam - cho rằng người Thái mới tham gia ngành nhựa Việt Nam nên chưa có động thái gì. “Họ (người Thái) nhìn thấy Việt Nam gia nhập TPP (Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương) nên gia tăng đầu tư vào Việt Nam để tận dụng lợi thế của TPP mang lại. Bên cạnh đó, thị trường Thái Lan đã bão hòa, chính trị không ổn định nên họ chuyển sang nước có tốc độ tăng trưởng nóng như Việt Nam” - ông Lam lý giải.

Cạnh tranh mới “lớn” lên được
Trong dòng chảy AEC, trong khi các nước đã chuẩn bị kỹ và sẵn sàng thâm nhập thị trường hơn 600 triệu dân thì các DN Việt Nam đa số quy mô nhỏ, vừa lại yếu thế trong cạnh tranh cả về vốn, công nghệ, chất lượng nguồn lực và cả sự bình đẳng trong quyền lợi kinh tế trong nước. TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế trung ương, cho biết chính phủ Thái lên kế hoạch và chuẩn bị từ lâu cho AEC. “Thái Lan đã triển khai chương trình gồm 12 nội dung chính cho AEC với thị trường chính là Việt Nam - Lào - Campuchia và Myanmar. Ngoài ra, họ còn có riêng 6 chương trình cho các DN nhỏ và vừa. Các chương trình này đều được thực hiện nghiêm túc, nhờ đó các DN Thái đã chuẩn bị khá tốt cho AEC từ nhiều năm qua. Khi AEC hình thành, họ có thể triển khai việc gia nhập, cạnh tranh một cách bài bản. Trong khi đó, ở Việt Nam, đến bây giờ, vẫn còn không ít DN chưa biết AEC là gì” - ông Doanh nhận xét.

TS Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa Việt Nam, đánh giá dù có tinh thần dấn thân, khát vọng làm giàu nhưng do nhận thức, hiểu biết và phương pháp hành động chưa hoàn chỉnh, trong khi môi trường kinh doanh chưa thật tốt nên DN trong nước chưa phát huy được vai trò.

Ông Khuất Quang Hưng, chuyên gia quản lý và xử lý khủng hoảng, cho rằng không nên quá lo ngại về những tác động tiêu cực của hoạt động thâu tóm và sáp nhập. “Những ông chủ người Thái hay bất cứ nước nào đều muốn tối đa hóa lợi nhuận trên từng mét vuông mặt bằng. Điều cốt lõi là hàng Việt có bị lấn lướt, loại khỏi hệ thống bán lẻ hay không là phụ thuộc phần lớn vào khả năng cạnh tranh của hàng Việt, chứ không phải vì hệ thống bán lẻ rơi vào tay người Thái hay người nước nào. Tính cạnh tranh thể hiện ở hàng Việt có đáp ứng được yêu cầu của người tiêu dùng, giá cả có tương xứng với số tiền họ bỏ ra mua hay không” - ông Khuất Quang Hưng nói.



TS Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DN nhỏ và vừa:

Đặt lại vai trò quản lý điều hành


Năm 2015, trong khi các nước ASEAN phấn đấu hội nhập với thị trường quốc tế và khu vực thì Việt Nam có phần chậm lại. Mặc dù số DN thích nghi tăng lên, kinh nghiệm làm ăn với khu vực cũng tăng lên nhưng trong bối cảnh chung, khả năng thích ứng của DN chưa được nhanh. Trong bối cảnh khó khăn đó, quá trình cọ xát làm ăn, hợp tác, DN Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi được không chỉ ở Thái Lan, các nước trong khu vực và cả những nước mà Việt Nam đã ký kết hợp tác song phương, đa phương. Tuy nhiên, để kinh tế “cất cánh”, DN tận dụng tốt ưu thế hội nhập thì cần phải đồng bộ từ khâu lập chính sách, luật lệ, đào tạo chất lượng nguồn lực, trang bị kỹ thuật cho đến cách phục vụ dịch vụ. Trong đó, trách nhiệm của cơ quan công quyền là tháo gỡ, hỗ trợ DN một cách có hiệu quả. DN cũng phải biết ưu điểm, nhược điểm của mình để tận dụng được những điểm mới của chính sách và hoàn cảnh.

Ngân hàng Thế giới mới đây đưa ra nhận định tăng trưởng Việt Nam tương đối tốt nhưng quản lý và ý thức phục vụ, trách nhiệm phục vụ và hiệu quả phục vụ hay nói khác đi là hiệu quả điều hành quản lý còn kém. Đấy là chỗ chúng ta phải tập trung khắc phục.

TS Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế độc lập:

Chưa khuyến khích DN dấn thân


Một số chuyên gia cho rằng DN Việt Nam không có tinh thần làm chủ, thiếu sáng tạo… nên thua DN Thái và các nước. Theo tôi, đó không phải là lý do chính mà quan trọng là nhà nước chưa tạo môi trường tốt cho DN hoạt động. Thế hệ DN những năm đầu Đổi Mới đã rất “máu lửa”, rất sáng tạo và họ đã thành công. Gần đây, môi trường kinh doanh tạo ra những tập đoàn, DN lớn, được nhiều ưu đãi thì càng ngày càng thâm dụng vốn và đè ép các DN nhỏ, làm tổn hại đến sự sáng tạo. Do đó, DN trẻ, quy mô nhỏ chọn cách “theo” DN lớn, chứ không làm ăn riêng. Nói đúng hơn là môi trường kinh doanh những năm qua không khuyến khích DN dấn thân khởi nghiệp. Hội nhập trước mắt, chỉ cần có môi trường thuận lợi, minh bạch, hạ tầng tốt thì DN trong nước sẽ mạnh dạn sáng tạo, làm ăn.

Điều DN cần nhất hiện nay là Chính phủ nên học hỏi kinh nghiệm của các nước phát triển để tạo ra môi trường kinh doanh tốt hơn cho DN. Trào lưu khởi nghiệp đang được khuyến khích phải dựa trên kinh nghiệm và môi trường cạnh tranh. Trong môi trường kinh doanh thuận lợi, cạnh tranh, những DN trẻ có kinh nghiệm dày dặn, huy động được nguồn vốn nhàn rỗi để khởi nghiệp và sẽ có nhiều cơ hội thành công.

Ông Hồ Đức Lam - Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Nhựa Rạng Đông, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa Việt Nam:

Họ liên kết với nhau, ta thì không!


Về tổng thể, các DN Thái đầu tư vào ngành nhựa sẽ gây ra khó khăn cho DN trong nước. Thứ nhất, họ có tiềm lực kinh tế mạnh hơn. Thứ hai, họ có mối quan hệ chặt chẽ giữa các DN Thái với nhau. Thứ ba, các DN này không chỉ sản xuất thương mại mà còn sản xuất ra nguyên liệu nên họ khép kín từ đầu vào cho đến đầu ra, kiểm soát giá thành tốt hơn. Hiện công nghệ ngành nhựa Việt Nam và Thái Lan không chênh lệch nhau nhiều, chủ yếu họ hơn ta về vốn, kinh nghiệm và quản trị DN. Trong giai đoạn này, hơn về vốn là rất quan trọng.

Trong khi DN Thái liên kết với nhau rất chặt chẽ thì DN Việt vẫn duy trì kiểu làm ăn nhỏ lẻ, manh mún theo kiểu mạnh ai nấy biết, mạnh ai nấy làm. Hiệp hội đã nhiều lần kết nối, tạo điều kiện cho DN bắt tay nhau để tăng khả năng cạnh tranh nhưng họ không mặn mà hưởng ứng.

Đông Nghi ghi

Tap Vụ Gio

0 Con bạc Việt ngồi sòng ở Campuchia toàn quý bà

Con bạc Việt ngồi tì tì trong các sòng bạc ở Campuchia toàn thấy gương mặt các quý bà Tây Ninh, Bến Tre, Tiền Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước lẫn quý bà, quý cô Sài Gòn

​Những con bạc qua Campuchia chủ yếu đánh bài, đá gà tại sáu casino, hai trường gà phía bên kia cửa khẩu Mỹ Quý Tây và ba casino, hai trường gà phía bên kia cửa khẩu Bình Hiệp.

Ông Phan Hữu Châu - phó giám đốc Công an tỉnh Long An - cho biết trong năm 2015, hằng ngày có 650-680 người qua Campuchia qua ngả cửa khẩu Mỹ Quý Tây, huyện Đức Huệ và 70-80 người qua cửa khẩu Bình Hiệp, thị xã Kiến Tường để đánh bạc.

Đáng chú ý, ghi nhận cho thấy số lượng nữ qua Campuchia đánh bạc nhiều hơn nam và 85% là người ngoài tỉnh Long An, chủ yếu từ Tây Ninh, Bến Tre, Tiền Giang, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước và TP.HCM.

Theo ông Châu, phương thức chơi chủ yếu là đánh bài, đá gà, cá độ bóng đá, đánh đề tại sáu casino, hai trường gà phía bên kia cửa khẩu Mỹ Quý Tây và ba casino, hai trường gà phía bên kia cửa khẩu Bình Hiệp.

SƠN LÂM

Tap Vụ Gio

0 Phó TGĐ Liên kết Việt là… chủ tiệm gội đầu

 Ít ai ngờ Nguyễn Thị Thủy, phó tổng giám đốc công ty Liên kết Việt lừa đảo gần 2.000 tỉ đồng vốn là một chủ tiệm gội đầu, làm móng…

Nguyễn Thị Thủy, phó tổng giám đốc công ty Liên kết Việt trong một sự kiện - Ảnh tư liệu Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) đã làm rõ, trước khi làm phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Liên kết sản xuất thương mại Việt Nam (Liên kết Việt), bị can Nguyễn Thị Thủy (46 tuổi, quê huyện Tứ Kỳ, Hải Dương) không có bằng cấp chuyên môn gì về lĩnh vực kinh doanh.

Trước khi bị bắt, Thủy sống tại Q.Cầu Giấy, Hà Nội. Theo lý lịch, Thủy học hết phổ thông tại quê nhà, sau đó làm lao động tự do để kiếm sống. Từ năm 16 - 40 tuổi, bị can này đã kinh qua nhiều nghề nghiệp như thợ may, mở tiệm gội đầu cắt tóc, làm móng nhưng đều không ổn định.

Vài năm trước đây, Thủy tham gia một số công ty kinh doanh đa cấp, trở thành thành viên và học hỏi được ngón nghề kinh doanh.

Trước khi gia nhập Liên kết Việt, Thủy tham dự khóa học về đa cấp (do Bộ Công thương tổ chức) vẻn vẹn trong… ba ngày. “Tệ” hơn, khai với cơ quan công an, Thủy cho biết chỉ tham gia khóa học có… một ngày nhằm lấy chứng chỉ.

Trong khi đó, bị can Lê Xuân Giang - chủ tịch Hội đồng quản trị Liên kết Việt (46 tuổi, quê Hưng Yên) - vốn là quân nhân, nhập ngũ năm 1991 và xuất ngũ với quân hàm chuẩn úy năm 2001.

Giang từng điều hành một số công ty như Tân Thành Phát, Đức Giang Vina… tuy nhiên không thành công. Đến năm 2005, Giang lập ra Công ty cổ phần Tập đoàn Thiết bị y tế BQP với mục đích mượn danh của Bộ Quốc phòng để làm ăn.

Tiếp đó, Giang tiếp tục thành lập Công ty Quốc tế Hưng Việt, kinh doanh các sản phẩm như bóng đèn, thiết bị điện. Dần dần, Giang chuyển sang sản xuất mặt hàng thực phẩm chức năng, máy khử độc ozone, vật lý trị liệu...

Đến năm 2014, Giang xin Bộ Công thương cấp phép kinh doanh lĩnh vực đa cấp đổi tên Công ty Quốc tế Hưng Việt thành Công ty cổ phần Liên kết sản xuất thương mại Việt Nam (công ty Liên kết Việt).

Khi gặp Thủy, cả hai cùng cấu kết để đẩy mô hình kinh doanh đa cấp lên quy mô lớn lừa đảo người tiêu dùng.

Khá hài hước, khi khai với cơ quan điều tra, Giang cho biết không hề có kiến thức gì về kinh doanh đa cấp, dù đứng tên cầm đầu công ty, và mọi hoạt động điều hành đều lệ thuộc vào Thủy.

Chỉ trong vòng một năm, hai người đã cấu kết lôi kéo được 60.000 nạn nhân tại 27 tỉnh, thành tham gia, huy động được số tiền lên tới trên 1.900 tỉ đồng (con số này hiện tiếp tục tăng lên).

Trước đó Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an đã khởi tố vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, khởi tố bị can, thực hiện lệnh khám xét, bắt tạm giam 7 lãnh đạo và tổng đại lý của công ty này về tội danh trên. Các bị can bị tạm giam gồm Lê Xuân Giang (Lê Xuân Hà), chủ tịch HĐQT; Nguyễn Thị Thủy, Lê Văn Tú, đều là phó tổng giám đốc; Nguyễn Xuân Trường, Vũ Thị Hồng Dung, Lê Thanh Sơn, đều thuộc nhóm quảng bá, tuyên truyền, phát triển hệ thống đa cấp ở các tỉnh; Trịnh Xuân Sáng, phụ trách công nghệ thông tin của công ty.

LÂM HOÀI

Tap Vụ Gio

0 Có nên dạy con thành đứa trẻ vâng lời?

 Trong khuôn khổ một dự án nghiên cứu của Viện Nghiên cứu phát triển giáo dục (IRED) về giáo dục gia đình, chúng tôi đã thực hiện hàng chục cuộc phỏng vấn với các phụ huynh Pháp và Việt.

Ảnh minh họa: LAP

Kết quả cho thấy các bậc cha mẹ của hai nước có quan niệm và cách thực hành khác nhau liên quan đến giáo dục sự vâng lời.

Mẹ Việt dạy con vâng lời

Từ điển Petit Robert định nghĩa vâng lời là nghe và làm theo ý muốn của người khác. Dường như giáo dục gia đình và nhà trường của chúng ta đang ưu tiên giáo dục sự vâng lời theo định nghĩa này mà ở đây tôi xin chỉ nói một chút về giáo dục gia đình.

Trong các giá trị ưu tiên chuyển tải cho con cái, các bậc cha mẹ Việt nhấn mạnh trước tiên đến sự vâng lời, ngoan hiền, hiếu thảo, lễ nghĩa, kính trên nhường dưới...

Một số cha mẹ Việt xem sự vâng lời là một đức tính căn bản, vâng lời là không được cãi người lớn, không chỉ đứa trẻ phải vâng lời cha mẹ mà phải vâng lời người lớn nói chung, chẳng hạn có bà mẹ cho biết “Phải vâng lời ba mẹ, vâng lời người lớn, rồi kính trên nhường dưới… Ví dụ như là mẹ nói con nghe lời nhưng dì nói con không nghe là không được”.

Một bà mẹ khác dạy con không được "trả lời ông bà", dẫu cho ông bà có sai, vì lẽ cãi lại ông bà là hỗn.

Quan niệm kiểu như trên là lấy người lớn làm trung tâm bất chấp người lớn đúng hay sai và quên mất rằng đứa trẻ cũng là một chủ thể chủ động, cũng có nhu cầu được tôn trọng, đáng lý ra phải là một bên, một «đối tác» công bằng trong tương quan với cha mẹ trong quá trình giáo dục.

Mẹ Pháp dạy con vâng lời

Khác với các cha mẹ Việt, trong các giá trị ưu tiên, các phụ huynh Pháp lại nhấn mạnh trước hết sự tôn trọng người khác (tôn trọng những gì như là người khác là, sự khác biệt nơi người khác, các văn hóa khác nhau), lịch thiệp, trách nhiệm, quan tâm, chia sẻ phục vụ người khác, tình liên đới trong cộng đồng và xã hội,...

Các cha mẹ Pháp thường nhấn mạnh đến việc giáo dục tự chủ, tuy nhiên cũng có một số trường hợp nói đến giáo dục sự vâng lời. Chúng tôi đặt câu hỏi với một bà mẹ rằng chị nhấn mạnh đến việc giáo dục tự chủ cho con chị, nhưng chị cũng nói đến sự vâng lời, liệu hai điều này có mâu thuẫn không ? Chị giải thích :

"Tôi nghĩ các cháu có thể là đứa trẻ vâng lời, nhưng cũng là đứa trẻ tự chủ. Nếu những luật lệ được thiết lập đúng đắn và có trí tuệ, tôi nghĩ sự tuân theo luật lệ đó sẽ không làm mất đi sự tự chủ của trẻ. Trong giáo dục, chúng tôi cho các cháu một khoảng trống để tự các cháu phát triển, những nguyên tắc chúng tôi đưa ra không cản trở sự lớn lên của các cháu, nhưng là để bảo vệ chúng... Cuộc sống cũng vậy, chúng ta luôn có những luật lệ phải theo, cần phải nói cho bọn trẻ biết…".

Cách giáo dục con cái của các cha mẹ Pháp là sử dụng lời nói, lý lẽ để trao đổi, nói chuyện, thuyết phục con. Dù nói không hay có với con khi con đòi hỏi, dù cho con tự do hay buộc con phải chấp nhận một số khuôn khổ, họ đều sẵn sàng đối thoại, giải thích cho con một cách cặn kẽ bằng lý lẽ, chứ không áp đặt con một cách cảm tính, hay sử dụng roi đòn để buộc con vào khuôn khổ.

Hệ quả xấu

Nếu cha mẹ xem sự vâng lời là một giá trị ưu tiên trong giáo dục con cái, muốn con mình luôn ngoan và luôn biết vâng lời mình một cách tuyệt đối, thì có nghĩa là cha mẹ đang nặn đúc con mình thành một hình nhân theo ý mình chứ không cho con cái sống cuộc sống của chính chúng với những tính cách riêng, những khác biệt riêng có khi là bẩm sinh nơi con trẻ.

Theo tôi, để cho con trẻ có thể phát triển tối đa về mọi mặt theo đặc tính riêng của mỗi cháu, để mỗi con trẻ có thể sống chính cuộc đời của mình một cách hạnh phúc và phù hợp nhất, thì chúng ta không nên quá xem trọng giáo dục sự vâng lời.

Đương nhiên để chuẩn bị cho trẻ bước vào đời một cách có trách nhiệm và có khả năng chung sống với người khác, chúng ta nên dạy trẻ biết và chấp nhận những giới hạn, biết tôn trọng người khác, nhưng trong tất cả, phải sử dụng lý lẽ để giải thích, để thuyết phục trẻ chứ không nên dùng roi đòn, áp đặt, buộc trẻ chấp nhận mà trẻ không hiểu tại sao.

Kết quả điều tra của Tổng cục Thống kê thực hiện năm 2011 cho thấy tại Việt Nam có 73,9 % trẻ em cho là đã trải nghiệm hình thức xử phát bạo lực từ người lớn, nghĩa là đứa trẻ đã trải qua ít nhất một hình thức xử phạt bạo lực hoặc về tinh thần hay thể xác, trong đó bạo lực thể xác là 55%.

Nhiều nhà nghiên cứu đã chứng minh sự giáo dục áp đặt, độc đoán với cách hành xử bạo lực của cha mẹ là nguyên nhân làm cho trẻ thiếu tự tin, lệ thuộc và khó trưởng thành.

Nếu một xã hội đề cao sự tuân phục, sử dụng giáo dục như một nơi để đúc nặn các cá nhân vốn rất khác nhau trở thành những mẫu nhân cách chung luôn ngoan ngoãn và vâng lời, thì xã hội đó chắc chắn sẽ lệ thuộc, buồn tẻ và chậm tiến, vì xã hội đó không phải là đất tốt của những tính cách tự chủ, của sự sáng tạo, của các sáng kiến, của những phát minh vốn là hoa trái của các cá nhân có óc tự do, có khả năng truy vấn dựa trên sự soi sáng của lý tính và sự độc lập của tính cách. Những thứ vốn là mục tiêu trong giáo dục gia đình cũng như giáo dục nhà trường tại các nước phát triển hiện nay.

Giáo dục gia đình hay giáo dục nhà trường nếu không góp phần tạo ra được những cá nhân trưởng thành, được khai minh khai trí, có khả năng làm chủ lấy cuộc sống của bản thân, làm chủ lấy những gì được học và có thể thúc đẩy sự phát triển của xã hội, thì đó là một sự giáo dục thất bại.

NGUYỄN KHÁNH TRUNG (Viện IRED)

Tap Vụ Gio